Phong tục cưới ba miền Bắc, Trung, Nam: nhìn nhanh những điểm khác nhau cho chú rể

Trước khi so sánh: ba điều cần nhớ

Thứ nhất, "miền" chỉ là cách nói gọn. Trong cùng một miền, tỉnh này khác tỉnh kia, làng này khác làng nọ.

Thứ hai, nhiều gia đình đã giản lược nghi lễ cho phù hợp với đời sống hiện nay. Có nhà gộp lễ ăn hỏi và lễ cưới vào một ngày. Có nhà làm đủ từng bước.

Thứ ba, khi hai nhà thuộc hai miền khác nhau, đừng chọn cách "bên nào đúng". Hãy chọn cách hai bên đều thấy thoải mái.

Miền Bắc

Nhiều nhà ở miền Bắc coi trọng trình tự và lời nói trong các lễ. Một số điểm hay được nhắc:

• Các bước lễ: thường thấy là lễ chạm ngõ (hay lễ dạm ngõ), lễ ăn hỏi, lễ rước dâu. Có nhà làm gọn còn hai bước.
• Tráp lễ vật: nhiều nhà chuẩn bị số tráp lẻ (ví dụ năm, bảy, chín). Trong tráp có trầu cau, chè, rượu, bánh, hoa quả, tuỳ nhà. Số tráp và món do hai nhà thống nhất.
• Nghi thức: đại diện hai họ phát biểu, hai bên giới thiệu nhau, trao tráp và nhận lễ. Nhà gái thường lại quả, tức là gửi lại một phần lễ vật sang nhà trai.
• Lễ gia tiên: cô dâu chú rể thắp hương trên bàn thờ nhà gái, rồi về nhà trai thắp hương trình tổ tiên.

Chú rể ở miền Bắc nên chuẩn bị tinh thần là sẽ có người phát biểu thay hai nhà, và mình thường đi cùng đoàn nhà trai, không đi lẻ.

Miền Trung

Miền Trung có nhiều vùng khác nhau, từ xứ Huế đến Quảng Nam, Bình Định. Một vài điểm hay được nhắc:

• Lễ vật và cách chuẩn bị chú trọng vào sự tươm tất nhưng thường gọn gàng, tuỳ gia cảnh.
• Vai trò của người lớn trong họ thường rõ. Nhiều nhà nhờ người cao tuổi hoặc người có uy tín làm đại diện nói chuyện trong lễ.
• Một số nghi thức trong lễ gia tiên và cách gọi lễ có thể khác miền Bắc. Có nơi duy trì các tên gọi riêng cho từng bước.

Nếu bạn cưới người miền Trung, đây là phần nên hỏi kỹ hơn cả, vì mức độ khác nhau theo từng nơi rất lớn. Nhờ người trong nhà gái nói cho biết trình tự cụ thể thay vì đoán.

Miền Nam

Nhiều gia đình ở miền Nam thích nghi lễ gọn và không khí thân mật:

• Cách gọi: lễ ăn hỏi hay được gọi là lễ hỏi, lễ cưới là lễ vu quy ở nhà gái và lễ thành hôn ở nhà trai (cách gọi này khá phổ biến nhưng không phải nhà nào cũng dùng).
• Tráp lễ vật: nhiều nhà chuẩn bị số tráp chẵn (ví dụ sáu, tám), khác với quan niệm lẻ ở nhiều nhà miền Bắc.
• Nghi thức: thường có lễ gia tiên, trao nhẫn, và nhiều nhà thêm phần cô dâu chú rể rót trà mời người lớn.
• Tiệc: tiệc ở nhà hàng, sảnh khá phổ biến, và nhiều nhà tổ chức hai buổi, một bên nhà gái, một bên nhà trai.

Bảng so sánh tối giản

Bảng này chỉ là xu hướng hay gặp. Đừng dùng nó để tranh luận với người lớn.

Khi hai nhà ở hai miền

Một cặp ví dụ: chú rể gốc Bắc, cô dâu người Nam. Gia đình hai bên có thể bất đồng về số tráp, về tên gọi lễ, về cách mời. Mấy cách xử lý:

1. Hỏi trước, không giả định. Chú rể gọi hỏi bố mẹ cô dâu xem nhà muốn làm theo cách nào, rồi mới đưa ý nhà trai.
2. Lấy điểm chung làm khung. Cả hai nhà đều có lễ gia tiên, đều cần trao tráp. Từ khung chung đó, thêm những phần riêng của mỗi bên.
3. Giải thích cho khách. Nếu có điểm khác với thói quen của khách, thêm một dòng ngắn trong lịch trình hoặc để MC giải thích.
4. Giữ phần tối thiểu. Nghi lễ nào cũng có thể giản lược mà vẫn đủ ý nghĩa. Đừng để lễ nghi chiếm hết thời gian của hai người.

Điều chú rể nên chuẩn bị chung cho mọi miền

• Danh sách lễ vật do hai nhà thống nhất, ghi rõ ai mua, ai giữ.
• Người dẫn đoàn nhà trai, người phát biểu, người bê tráp.
• Trang phục phù hợp với lễ: nhiều nhà chọn áo dài cho chú rể ở lễ ăn hỏi và vest ở tiệc.
• Lịch trình giờ giấc ghi ra giấy, để người nhà theo.
• Một người ngoài gia đình, như bạn thân, nhắc giờ để chú rể không phải nhìn đồng hồ.

Nếu bạn muốn gửi lời mời đến họ hàng ở nhiều miền, dùng mẫu thiệp ở wedding.hvscweb.com/thiep (online) hoặc wedding.hvscweb.com/thiep-giay (giấy) để ghi cả ngày âm và dương, và ghi rõ giờ lễ, giờ tiệc.

Bảng kiểm nhanh

• Hỏi người lớn hai bên về trình tự lễ.
• Thống nhất số tráp và danh mục lễ vật.
• Chọn người đại diện nói chuyện và người dẫn đoàn.
• Ghi lịch trình ra giấy.
• Giữ phần nghi lễ ở mức hai nhà đều thoải mái.